Dekstrometorfan

Co to jest Dekstrometorfan?

Dekstrometorfan to lek przeciwkaszlowy działający ośrodkowo, stosowany w krótkotrwałym łagodzeniu suchego, męczącego kaszlu. Hamuje odruch kaszlu poprzez wpływ na struktury w mózgu odpowiedzialne za jego generowanie. Nie wykazuje działania przeciwbólowego ani typowych efektów opioidowych w dawkach terapeutycznych. Mechanizm obejmuje m.in. modulację receptorów NMDA i sigma-1 oraz wpływ na przekaźnictwo serotoninergiczne i noradrenergiczne. Lek jest dostępny w postaci syropów, kapsułek, tabletek (także do ssania) oraz roztworów, często jako składnik złożonych preparatów na objawy przeziębienia. Metabolizowany jest głównie przez enzym CYP2D6 do dekstrorfanu; zmienność genetyczna tego enzymu może wpływać na skuteczność i tolerancję. Początek działania zwykle następuje w ciągu kilkudziesięciu minut, a czas utrzymywania efektu zależy od postaci (zwykle kilka godzin).

Przepraszamy za niedogodności.

Wyszukaj ponownie to co szukasz

Wskazania do stosowania Dekstrometorfanu

Wskazany jest w krótkotrwałym, objawowym leczeniu suchego, nieproduktywnego kaszlu, np. towarzyszącego infekcjom górnych dróg oddechowych. Nie leczy przyczyny kaszlu, a jedynie łagodzi jego nasilenie. Nie jest przeznaczony do tłumienia kaszlu mokrego, z odkrztuszaniem wydzieliny, ani kaszlu przewlekłego bez rozpoznanej przyczyny. Utrzymujący się lub nawracający kaszel, kaszel z dusznością, bólem w klatce piersiowej, krwiopluciem, wysoką gorączką lub znacznie nasilonym wydzielaniem śluzu wymaga diagnostyki lekarskiej. U osób z chorobami przewlekłymi układu oddechowego (np. astma, POChP) stosowanie leków przeciwkaszlowych powinno być rozważane ostrożnie.

Dawkowanie Dekstrometorfanu

Dawkowanie zależy od wieku, postaci leku i mocy preparatu. U dorosłych i młodzieży najczęściej stosuje się dawki rzędu 10–20 mg co około 4 godziny lub 30 mg co 6–8 godzin (w przypadku postaci o natychmiastowym uwalnianiu), zwykle nie przekraczając 120 mg na dobę. Dostępne są także postaci o przedłużonym uwalnianiu, przyjmowane rzadziej. U dzieci schematy i ograniczenia wiekowe różnią się między produktami; w wielu preparatach nie zaleca się stosowania poniżej 6. roku życia. U osób w podeszłym wieku oraz w zaburzeniach czynności wątroby dawki początkowe powinny być zachowawcze. Dokładny sposób dawkowania wynika z informacji dla danego preparatu i decyzji lekarza lub farmaceuty.

Przeciwwskazania

  • Nadwrażliwość na dekstrometorfan lub którąkolwiek substancję pomocniczą danego preparatu.
  • Równoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO) lub okres do 14 dni po ich odstawieniu (ryzyko zespołu serotoninowego). Dotyczy to również leków o działaniu podobnym, np. linezolidu.

Szczególnej ostrożności wymagają: kaszel mokry z obfitą wydzieliną, kaszel przewlekły (np. u palaczy), astma i POChP, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, jednoczesne stosowanie leków działających na ośrodkowy układ nerwowy oraz preparatów z alkoholem. Niektóre postacie mogą zawierać cukry, alkohol, sód lub aspartam – istotne przy cukrzycy, chorobach wątroby, diecie niskosodowej czy fenyloketonurii.

Możliwe działania niepożądane Dekstrometorfanu

Jak każdy lek, dekstrometorfan może wywoływać działania niepożądane, zwykle łagodne i przemijające.

  • Częste/umiarkowane: senność, zawroty głowy, zmęczenie, nudności, wymioty, dolegliwości żołądkowe, zaparcia lub biegunka, suchość w ustach.
  • Rzadziej: wysypka, świąd, reakcje nadwrażliwości; pobudzenie, niepokój, bezsenność; zaburzenia widzenia, kołatanie serca, wzrost ciśnienia tętniczego.
  • Poważne (wymagają pilnej oceny medycznej): objawy zespołu serotoninowego, takie jak gorączka, obfite pocenie, drżenia, pobudzenie, biegunka, szybkie tętno; ciężkie reakcje alergiczne z obrzękiem twarzy lub trudnościami w oddychaniu; ciężkie zaburzenia świadomości lub omamy (zwłaszcza po przedawkowaniu).

W dużych dawkach dekstrometorfan może powodować objawy neuropsychiatryczne (dysocjacja, euforia, omamy) i być przedmiotem nadużywania.

Interakcje Dekstrometorfanu z innymi lekami

  • IMAO (np. moklobemid) oraz leki o podobnym działaniu (np. linezolid): przeciwwskazane – ryzyko zespołu serotoninowego.
  • Leki zwiększające serotoninę: SSRI (np. fluoksetyna, paroksetyna), SNRI, TLPD, tryptany, lit, tryptofan, ziele dziurawca – możliwe nasilenie działań serotoninergicznych.
  • Inhibitory CYP2D6: m.in. fluoksetyna, paroksetyna, bupropion, chinidyna, terbinafina, amiodaron, ritonawir, cymetydyna – mogą zwiększać stężenie dekstrometorfanu i ryzyko działań niepożądanych.
  • Alkohol oraz inne leki działające depresyjnie na OUN (np. benzodiazepiny, opioidy, leki przeciwhistaminowe o działaniu sedatywnym): nasilają senność, zawroty głowy i zaburzenia koordynacji.
  • Inne preparaty przeciwkaszlowe i złożone leki na przeziębienie: ryzyko podwójnego przyjęcia tej samej substancji czynnej.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn może być niekorzystny (senność, zawroty głowy); zalecana jest ostrożność. W razie chorób współistniejących i wielolekowości interakcje warto omówić z lekarzem lub farmaceutą.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Po jakim czasie działa Dekstrometorfan i jak długo utrzymuje efekt?

Początek działania zwykle występuje w ciągu 15–30 minut po przyjęciu postaci o natychmiastowym uwalnianiu i utrzymuje się przez około 3–6 godzin. Preparaty o przedłużonym uwalnianiu działają dłużej, zgodnie ze specyfikacją producenta.

Czy Dekstrometorfan można stosować w ciąży i w okresie karmienia piersią?

Dane są ograniczone. Rozważa się krótkotrwałe zastosowanie wyłącznie, gdy spodziewane korzyści przeważają nad ryzykiem. W ciąży i w laktacji decyzję o zastosowaniu należy podjąć po konsultacji z lekarzem; podczas karmienia warto obserwować niemowlę pod kątem nadmiernej senności.

Czy Dekstrometorfan może być nadużywany lub uzależniać?

Opisywano przypadki nadużywania dużych dawek, prowadzące do zaburzeń świadomości, omamów i innych objawów neuropsychiatrycznych. Stosowanie zgodnie z zaleceniami minimalizuje to ryzyko; preparaty należy przechowywać poza zasięgiem dzieci i młodzieży.

Uwaga: Informacje przedstawione w tym artykule mają charakter edukacyjny i informacyjny. Nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą ani indywidualnej oceny stanu zdrowia. Mimo dołożenia starań, aby treści były aktualne i rzetelne, mogą zawierać nieścisłości lub ulec dezaktualizacji. Jeśli zauważysz błąd w opisie leku, prosimy o kontakt z redakcją serwisu.