Opatrunki, plastry, przylepce

Jak wybrać opatrunek według potrzeby i formy?

Dobór produktu zależy przede wszystkim od rodzaju uszkodzenia skóry, wielkości zabezpieczanego miejsca, ilości wysięku oraz wrażliwości skóry na klej. Na niewielkie, powierzchowne skaleczenia mogą być przeznaczone plastry z opatrunkiem, czyli samoprzylepne produkty z centralnie umieszczonym wkładem chłonnym. Występują w gotowych rozmiarach, zestawach mieszanych lub rolkach do samodzielnego przycięcia.

Jeżeli oddzielny kompres wymaga zamocowania, można rozważyć przylepiec opatrunkowy albo szeroką taśmę włókninową. Przy wyborze warto sprawdzić:

• przeznaczenie wskazane przez producenta,
• jałowość i stan opakowania,
• rozmiar części chłonnej, a nie tylko całego plastra,
• poziom chłonności i sposób mocowania,
• odporność na wodę oraz elastyczność materiału,
• zalecenia dotyczące zmiany i zdejmowania produktu.

Plaster z opatrunkiem, opatrunek i przylepiec – różnice

Plastry z opatrunkiem łączą warstwę przylepną z wkładem, który powinien obejmować zabezpieczane miejsce. Określenie „plaster naklejony na opatrunek” bywa używane potocznie, jednak najczęściej chodzi właśnie o gotowy opatrunek z przylepcem.

Przylepce są przeznaczone głównie do mocowania kompresów, drenów lub innych materiałów zgodnie z instrukcją produktu. Zwykle nie mają centralnego wkładu chłonnego i nie powinny być przyklejane bezpośrednio do uszkodzonej tkanki. Opatrunki samoprzylepne mogą natomiast obejmować większą powierzchnię i mieć zintegrowaną część chłonną.

Opatrunki zwykłe, jałowe i specjalistyczne

Opatrunki jałowe są pakowane w sposób umożliwiający zachowanie sterylności do chwili otwarcia, o ile opakowanie pozostaje szczelne i nieuszkodzone. W kategorii znajdują się także opatrunki hydrokoloidowe, hydrożelowe, piankowe, alginianowe, parafinowe, superabsorpcyjne oraz warianty zawierające srebro lub chlorheksydynę.

Nie są to produkty zamienne. Opatrunki specjalistyczne dobiera się do rodzaju rany, jej głębokości, ilości wysięku i stanu skóry wokół niej. Produkty ze srebrem, chlorheksydyną lub przeznaczone do ran przewlekłych powinny być stosowane zgodnie z instrukcją i zaleceniami personelu medycznego. Dotyczy to również plastrów z opatrunkiem na rany pooperacyjne.

Status produktu i zasady bezpiecznego stosowania

Większość materiałów opatrunkowych jest oferowana jako wyroby medyczne, ale statusu konkretnego produktu nie należy ustalać wyłącznie na podstawie nazwy. Niektóre plastry, na przykład określone produkty na odciski, mogą zawierać substancję leczniczą. Przed użyciem trzeba sprawdzić oznaczenie na opakowaniu, przeznaczenie, instrukcję albo ulotkę. Kosmetyki, suplementy diety i żywność specjalnego przeznaczenia nie są odpowiednikami opatrunków.

Przed założeniem opatrunku należy zadbać o higienę rąk i postępować odpowiednio do rodzaju urazu. Warstwa klejąca plastra z wkładem nie powinna stykać się z raną. Do zabezpieczenia rany otwartej trzeba wybrać produkt wyraźnie przeznaczony do takiego zastosowania. Nie należy używać produktu z uszkodzonego opakowania, po upływie terminu ważności ani ponownie, jeśli jest przeznaczony do jednorazowego zastosowania.

Kiedy potrzebna jest konsultacja medyczna?

Pomocy medycznej wymaga rana głęboka, rozległa, silnie krwawiąca, zabrudzona lub powstała wskutek ugryzienia. Konsultacja jest wskazana także wtedy, gdy w ranie znajduje się ciało obce, występują zaburzenia czucia lub ruchu albo pojawiają się narastający ból, zaczerwienienie, obrzęk, wydzielina, nieprzyjemny zapach czy gorączka.

Rany pooperacyjne, przewlekłe, trudno gojące się oraz występujące u osób z cukrzycą lub zaburzeniami krążenia wymagają indywidualnej oceny. W przypadku niemowląt, dzieci, kobiet w ciąży i osób z chorobami przewlekłymi wybór opatrunku warto omówić z lekarzem, pielęgniarką lub farmaceutą.

FAQ – pytania o plastry i opatrunki

Czy każdy plaster nadaje się bezpośrednio na ranę?

Nie. Bezpośredni kontakt z zabezpieczanym miejscem może mieć tylko część produktu przeznaczona do tego przez producenta, na przykład wkład chłonny. Zwykły przylepiec służy przede wszystkim do mocowania materiału opatrunkowego.

Czym różni się opatrunek jałowy od niejałowego?

Opatrunek jałowy zachowuje sterylność w szczelnym, nieuszkodzonym opakowaniu. Materiały niejałowe mogą być przeznaczone do innych zastosowań, dlatego przed użyciem należy sprawdzić informacje producenta.

Czy opatrunek specjalistyczny można wybrać samodzielnie?

Przy powierzchownych urazach należy kierować się instrukcją produktu. Dobór opatrunków do ran zakażonych, przewlekłych, głębokich, pooperacyjnych lub z dużym wysiękiem powinien być skonsultowany z personelem medycznym.

Co zrobić, gdy klej podrażnia skórę?

Należy przerwać używanie produktu i ocenić stan skóry. Można zapytać farmaceutę o wariant z innym rodzajem kleju lub sposobem mocowania. Silna reakcja, obrzęk albo pęcherze wymagają konsultacji.

Zobacz także

Uzupełnieniem domowej apteczki mogą być gazy i kompresy oraz bandaże i siatki opatrunkowe. Pozostałe artykuły do higieny i pielęgnacji są dostępne w kategorii środki higieniczne i opatrunkowe.